Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 128

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time). Door omstandigheden had ik niet meer de gelegenheid de nieuwsbrief Bericht uit de ruimte met enige regelmaat te kunnen publiceren. Dit is dan ook het laatste nummer en hiermee is de reeks tot een einde gekomen. Vanaf 2012 zou Bericht uit de ruimte worden opgevolgd door de Ruimtevaartkroniek, welke elke drie maanden verschijnt in het blad Ruimtevaart.


Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Mensen in de ruimte

ATV Jules Verne op weg naar ISS
Op 9 maart werd dan eindelijk de eerste Automated Transfer Vehicle (ATV) gelanceerd vanaf de basis Kourou in Frans-Guyana. De 20-ton zware ATV, waarvan dit eerste exemplaar Jules Verne is gedoopt, zal voorraden en instrumenten naar het ISS brengen. Hoewel ATV een stuk groter is heeft het een soortgelijke functie als de Russische Progress capsules. Met de ATV draagt Europa haar deel bij aan de logistieke explotatie van het ISS.
De ATV Jules Verne is de zwaarste lading die tot nu toe door een Ariane-5 in een baan om de aarde werd geplaatst. De eerste paar weken worden alle systemen van de ATV uitvoerig getest. Een electronicaprobleem in het voortstuwingssysteem dat kort na de lancering optrad kon na enkele dagen met succes worden opgelost. Op 29 maart voerde de ATV een demonstratie uit, waarbij het ISS tot 3,5 kilometer werd genaderd en vervolgens de opdracht werd gegeven om een ‘ontsnappingsmanoeuvre’ uit te voeren. Deze manoeuvre geeft de vluchtleiding of de astronauten in het ISS de mogelijkheid om de automatische koppelprocedure van de onbemande ATV veilig en snel af te breken mocht er een onverhoopt probleem optreden.
Op 31 maart zal ATV een tweede demonstratie uitvoeren waarbij het ISS tot op 12 meter genaderd zal worden, waarna het toestel zich weer naar een veilige afstand zal terugtrekken. Als die demonstratie goed verloopt, zal de ATV enkele dagen later voor het eerst aan het ISS koppelen.
Tevens was het opmerkelijk dat de ATV voor de space shuttle Endeavour gelanceerd was, en pas na het vertrek van de shuttle aan het station zou koppelen. Hoewel de ATV een andere koppelpoort gebruikt wordt dan voor de shuttle, staan de vluchtregels niet toe dat een ander ruimtevaartuig aan het ISS koppelt of ontkoppelt als er een shuttle aanwezig is.

Endeavour STS-123: Eerste Japanse element naar het ISS
De space shuttle Endeavour werd op 11 maart met zeven ruimtevaarders gelanceerd voor missie STS-123, de tweede shuttlevlucht van dit jaar. In het vrachtruim bevonden zich de Japanse module Kibo ELM-PS en een pallet met de onderdelen van de Canadese robothand Dextre.
Op 13 maart koppelde de Endeavour aan het ISS, waarna de bemanningen van de shuttle en het ruimtestation elkaar konden begroeten. In totaal waren er nu tien ruimtevaarders in het shuttle-ISS complex.
De Japanse module Kibo ELM-PS werd door de robotarm van het station uit het vrachtruim van de shuttle gehaald en aan de koppelmodule Harmony van het ISS gekoppeld. De Kibo ELM-PS is een opslagmodule welke later verplaatst zal worden om aan de hoofdmodule van het Japanse Kibo-laboratorium vastgemaakt te worden.
Deze hoofdmodule van Kibo zal tijdens de volgende shuttlevlucht, welke geplandstaat voor eind mei of begin juni, aan het ISS bevestigd worden.
Tijdens deze shuttlevlucht werden in totaal vijf ruimtewandelingen uitgevoerd, waarvan de eerste drie gebruikt werden om Dextre te assembleren. Dextra fungeert als een ‘handig handje’, en bestaat uit een tweetal flexibele robotarmen. Wanneer nodig kan Dextre door de grote robotarm van het station opgepakt worden, waarna met Dextre kan een deel van de werkzaamheden uitgevoerd worden waarvoor anders
ruimtewandelingen nodig zouden zijn. Hiermee kan het aantal ruimtewandelingen benodigd voor het onderhoud van het ISS verminderd worden.
De vierde ruimtewandeling werd besteed aan de installatie van een Europees experiment aan de buitenzijde van het Columbus-laboratorium, terwijl tijdens het laatste uitstapje de 15-meter lange inspectiestang van de shuttle aan het ISS werd gemonteerd. De inspectiestang wordt namelijk tijdens elke vlucht gebruikt om het hitteschild van de shuttle op beschadigingen te controleren. Tijdens de eerstvolgende vlucht kan de shuttle deze stang niet meenemen omdat de Japanse Kibo module het vrachtruim al bijna volledig vult en er geen plaats meer is. De
bemanning van die vlucht zal pas na de koppeling met het ISS en de installatie van de Kibo module, de nu achtergelaten inspectiestang van het station losmaken en gebruiken voor de inspectie van het hitteschild.
Op 25 maart zaten alle gezamenlijke werkzaamheden erop en ontkoppelde de Endeavour. Twee dagen later landde de shuttle behouden op de baan van het Kennedy Space Center in Florida.

Kunstmanen en satellieten

Communicatiesatelliet gestrand in te lage baan
De communicatiesatelliet AMC-14 werd tijdens haar lancering op 14 maart in een lagere baan dan gepland gebracht, toen de motor van de bovenste trap van de draagraket te vroeg afsloeg. De kunstmaan bevindt zich nu in een baan tussen 770 en 26447 km boven het aardoppervlak. Met de hoeveelheid brandstof die in de satelliet zelf aanwezig is, zal het lastig zijn om de gewenste geostationaire baan op 36000 km hoogte te bereiken. Zelfs als dat lukt, zal de satelliet weinig brandstof over hebben die nodig is voor de baancorrecties die geregeld nodig zijn, zodat de geplande levensduur van 15 jaar sterk bekort zal worden.

Het zonnestelsel in

Aanwijzingen voor oceaan onder oppervlak Titan
De Amerikaanse ruimtesonde Cassini, sinds juli 2004 in een baan rond de planeet Saturnus, heeft aanwijzingen gevonden dat er mogelijk een ondergrondse oceaan bestaat op de grootste maan Titan. De oceaan zou bestaan uit water en ammonia.
De aanwijzingen zijn gevonden met het radarinstrument van Cassini, dat de
rotatiesnelheid van Titan onderzocht. Bepaalde oppervlaktekenmerken zijn nu tot op 30 km van de in 2005 waargenomen positie teruggevonden. Dat duidt erop dat het oppervlak als het ware op de dieper gelegen kern van de maan drijft.
Wetenschappers denken dat de oceaan zich ongeveer 100 km onder het oppervlak bevindt.

En verder

Sir Arthur C. Clarke overleden
Op 19 maart is de Britse science-fictionschrijver Arthur C. Clarke in zijn woonplaats in Sri Lanka op 90-jarige leeftijd overleden. Naast het schrijven van fictie, waaronder het bekende ‘2001: A Space Odyssey’ welke in 1968 door Stanley Kubrick meesterlijk verfilmd werd, voorzag Clarke al in 1945 het gebruik van de geostationaire baan voor het plaatsen van communicatiesatellieten op een schijnbare vaste positie ten opzichte van het aardoppervlak.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
07.02.2008 19:45 Space shuttle KSC Atlantis STS-122 Bemand 2008-005A
Columbus Module voor ISS
11.02.2008 11:34 Proton-M Baykonur Thor-5 Communicatie 2008-006A
23.02.2008 08:55 H-2A Tanegashima Kizuna Communicatie 2008-007A
09.03.2008 04:03 Ariane-5ES Kourou ATV-1 Jules Verne Logistiek ISS 2008-008A
11.03.2008 06:28 Space shuttle KSC Endeavour STS-123 Bemand 2008-009A
Kibo ELM-PS Module voor ISS
13.03.2008 10:02 Atlas-5 Vandenberg USA-200 Militair 2008-010A
14.03.2008 23:18 Proton-M Baykonur AMC-14 Communicatie 2008-011A
15.03.2008 06:10 Delta-2 Canaveral Navstar GPS-48 Navigatie 2008-012A
19.03.2008 22:48 Zenit-3SL Odyssey DirecTV-11 Communicatie 2008-013A
27.03.2008 17:15 Kosmos-3M Plesetsk SAR-Lupe-4 Aardobservatie 2008-014A
Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 127

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Mensen in de ruimte

Atlantis STS-122 en ISS
Op 9 februari koppelde de space shuttle Atlantis, die twee dagen eerder gelanceerd was voor missie STS-122, aan het International Space Station. Aan boord van de Atlantis bevond zich een zevenkoppige bemanning, bestaande uit de Amerikanen Stephen Frick (commandant), Alex Poindexter (piloot), Leland Melvin, Rex Walheim, Stanley Love, de Duitser Hans Schlegel en de Fransman Leopold Eyharts. Samen met de ISS bewoners Peggy Whitson, Daniel Tani en de Rus Yuri Malenchenko, had men als belangrijkste taak het installeren van de Europese laboratoriummodule Columbus.
Columbus werd op 11 februari tijdens de eerste ruimtewandeling uit het vrachtruim van de Atlantis gehaald, en aan de Harmony module van het ISS gekoppeld. Deze ruimtewandeling werd uitgevoerd door Walheim en Love, nadat Schlegel wegens ruimteziekte verstek had moeten laten gaan en vervangen was door Love. Regelmatig hebben ruimtevaarders last van de zogenoemde ruimteziekte, als het gevolg van het wennen aan de gewichtsloosheid. De symptomen zijn met name duizeligheid en misselijkheid, en met name het laatste was de reden om de eerste ruimtewandeling voor Schlegel te annuleren totdat hij zich weer beter zou voelen.
Op 12 februari gingen de astronauten voor het eerst de nieuwe module binnen, en begonnen met het uitpakken en in bedrijf stellen van de diverse instrumenten en experimenten.
Columbus is uitgerust met diverse rekken met geavanceerde experimenten voor
technologisch en natuurwetenschappelijk onderzoek. Hieronder zijn ook verschillende produkten van Nederlandse makelei, zoals onder andere een handschoenenkast met sterilisatiemogelijkheid welke voor biologisch onderzoek gebruikt zal worden. De ingebruikname van Columbus verliep zonder enige noemenswaardige problemen, wat voor zo’n complexe module opmerkelijk te noemen is.
Schlegel, die inmiddels goed gewend was aan de gewichtsloosheid en geen last meer had van ruimteziekte, maakte op 13 februari samen met Walheim de tweede ruimtewandeling. Tijdens hun uitstapje vervingen ze een stikstoftank die de ammonia in het koelsysteem van het Amerikaanse segment op de gewenste druk houdt. De derde en laatste ruimtewandeling vond plaats op 15 februari, toen Walheim en Love een tweetal experimenten aan de buitenzijde van de Columbus module installeerden.
Op 18 februari waren de astronauten klaar met het overbrengen van de laatste voorraden en namen de twee bemanningen afscheid van elkaar. De Fransman Eyharts nam de plaats in van Daniel Tani aan boord van het ISS. Tani keerde met de resterende zes bemanningsleden van de shuttle naar de aarde terug, terwijl Eyharts aan boord van het ISS bleef om de activatie van Columbus te voltooien en de eerste experimenten uit te voeren.
De Atlantis landde op 20 februari behouden op het Kennedy Space Center in Florida, en toen zij enkele uren later in haar hangar stond begonnen direct al de voorbereidingen voor haar volgende vlucht; de onderhoudsvlucht naar ruimtetelescoop Hubble die voor september op het programma staat. Inmiddels was de shuttle Endeavour, nu verenigd met haar brandstoftank en opduwraketten, al naar het lanceerplatform gebracht. De Endeavour zal op zijn vroegst 11 maart vertrekken voor missie STS-123, en zal dan de eerste Japanse module naar het ISS brengen.

Kunstmanen en satellieten

Amerikaanse marine vernietigt defecte satelliet
Het Amerikaanse marineschip U.S.S. Lake Erie heeft op 21 februari een raket afgevuurd met als doel de defecte militaire satelliet USA-193 te vernietigen. De USA-193 zou sowieso binnen enkele weken in de dampkring terecht komen en verbranden. Normaliter is dat niet zo’n probleem, maar aan boord van de USA-193 bevond zich een tank met de giftige brandstof hydrazine. Omdat deze hydrazinetank bevroren was zou deze mogelijk de vurige tocht door de atmosfeer kunnen overleven en een gevaar op de grond kunnen opleveren. Derhalve werd besloten te proberen de satelliet op te blazen voordat deze in de dampkring terug zou keren. De hydrazine zou dan bij de explosie verdampen en over een zeer groot gebied verspreid worden in een lage en ongevaarlijke concentratie.
De bemanning van de U.S.S. Lake Erie, op dat moment varend in de Grote Oceaan ten westen van Hawaii, had een lanceervenster van slechts tien seconden om een SM-3 raket af te schieten zodat deze een kans had om de satelliet te raken terwijl deze op 200 km hoogte passeerde met een snelheid van bijna 8 km/sec. De raket trof doel en versplinterde de USA-193 in meer dan vijftig fragmenten. Dit is voor het eerst dat een satelliet is ‘neergehaald’ door een vanaf de grond afgevuurde raket. De actie werd dan ook door diverse landen veroordeeld als een demonstratie van Amerikaanse militaire technologie.

Het zonnestelsel in

Lawine op Mars gefotografeerd
Voor het eerst is een lawine op een andere planeet gefotografeerd. De Amerikaanse Mars Reconnaissance Orbiter heeft nabij de noordpool van de planeet op 19 februari toevallig een foto van het gebied genomen waar net op dat moment een lawine plaatsvond. Te zien is hoe ijs en stof de heuvel afrollen en aan de voet een stofwolk vormen. Opmerkelijk is dat de lawine zich voordeed op een relatief vlakke helling, en wetenschappers zullen nu onderzoeken of het voorkomen van lawines op Mars wellicht niet zo zeldzaam is dan tot nu toe altijd werd aangenomen.

Einde voor Ulysses missie in zicht
Vluchtleiders verwachten dat er binnen een of twee maanden een einde komt aan de zeer succesvolle vlucht van de Ulysses sonde. De Europese sonde werd al in 1990 door een space shuttle gelanceerd, en toen in een sterk elliptische baan over de polen van de zon gebracht. Deze unieke baan verschafte Ulysses de eerste blik op de polaire gebieden van de zon en die vanaf de aarde slecht te observeren zijn.
Momenteel verwijdert Ulysses zich weer van de zon. Haar nuclaire batterij produceert echter na meer dan 17 jaar in de ruimte onvoldoende energie meer voor de verwarmingselementen die moeten voorkomen dat de hydrazinebrandstof bevriest. Als de brandstof bevriest en Ulysses haar standregelingsmotoren niet meer kan gebruiken is het nog maar kwestie van tijd voordat de antenne niet meer naar de aarde gericht zal kunnen worden en het contact met de sonde voorgoed verloren gaat.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
23.12.2007 07:12 Soyuz-U Baykonur Progress M-62 Logistiek ISS 2007-064A
25.12.2007 19:32 Proton-M Baykonur Kosmos-2435 Navigatie 2007-065A
Kosmos-2436 Navigatie 2007-065B
Kosmos-2437 Navigatie 2007-065C
15.01.2008 11:49 Zenit-3SL Odyssee Thuraya-3 Communicatie 2008-001A
21.01.2008 03:45 PSLV Sriharikota Polaris Militair 2008-002A
28.01.2008 00:18 Proton-M Baykonur Ekspress AM-33 Communicatie 2008-003A
05.02.2008 13:03 Soyuz-U Baykonur Progress M-63 Logistiek ISS 2008-004A
07.02.2008 19:45 Space shuttle KSC Atlantis STS-122 Bemand 2008-005A
Columbus Module voor ISS
11.02.2008 11:34 Proton-M Baykonur Thor-5 Communicatie 2008-006A
23.02.2008 08:55 H-2A Tanegashima Kizuna Communicatie 2008-007A
Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 126

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Mensen in de ruimte

Atlantis STS-122 en Columbus
De space shuttle Atlantis is op 7 februari gelanceerd met aan boord het Europese laboratorium Columbus. De zeven bemanningsleden van de Atlantis zullen tijdens de vlucht de Columbus module aan het ISS koppelen. Aan boord van de Atlantis zijn astronauten Stephen Frick (commandant), Alex Poindexter (piloot), Leland Melvin, Rex Walheim, Stanley Love, de Duitser Hans Schlegel en de Fransman Leopold Eyharts. ESA-astronauten Schlegel en Eyharts zullen het Columbus laboratorium activeren en Eyharts zal na het vertrek van de Atlantis nog twee maanden aan boord van het ISS blijven om de eerste experimenten uit te voeren in Columbus.
De 13 ton zware Columbus module heeft een doorsnede van 4,5 meter en is bijna 7 meter lang. Aan de ontwikkeling is meer dan 20 jaar gewerkt sinds Europa in 1985 werd uitgenodigd door de VS om een module bij te dragen aan het toen in ontwikkeling zijnde
Amerikaanse ruimtestation Freedom.
Op zaterdag 9 februari zal de Atlantis aan het ISS koppelen, waarna een dag later met de installatie van Columbus begonnen wordt.

Ruimtestation ISS
Het ruimtestation ISS wordt momenteel bewoond door de Expeditie-16 bemanning, bestaande uit de Amerikanen Peggy Whitson en Daniel Tani, en de Rus Yuri Malenchenko.
Op 30 januari voerden Whitson en Tani wederom een ruimtewandeling uit. Zij vervingen een kleine stuurmotor waarmee een van de Amerikaanse zonnepanelen naar de zon gericht kan worden.
Nieuwe voorraden werden op 5 februari gelanceerd aan boord van de onbemande vrachtvaarder Progress M-63, die die dag vanaf de Russische lanceerbasis Baykonur in Kazachstan vertrok. Het toestel koppelde twee dagen later aan de Pirs module van het ISS. Drie dagen eerder was al de oude Progress M-62 losgekoppeld om plaats te maken. De Progress M-62, volgeladen met afval, zal nog enkele weken zelfstandig vliegen om een automatisch experimentenprogramma af te werken, alvorens het toestel zal terugkeren in de dampkring om te verbranden.

SpaceShipTwo gepresenteerd
Scaled Composites en Virgin Galactic hebben het toestel gepresenteerd waarmee ze hopen over enkele jaren toeristische ruimtevluchten te kunnen gaan uitvoeren. De SpaceShipTwo is een verdere doorontwikkeling van de SpaceShipOne waarmee Scaled Composites in 2004 de X-Prize mee won door tweemaal binnen veertien dagen naar een hoogte van 100 km te vliegen. SpaceShipTwo wordt gelanceerd vanaf onder de vleugel van een ‘moedervliegtuig’, waarna het toestel op eigen kracht naar een hoogte van iets boven de 100 km vliegt, alwaar de acht passagiers enkele minuten
gewichtsloosheid zullen ervaren. De vlucht wordt afgesloten met een zweeflanding. Inmiddels heeft Virgin Galactic, opgericht door de luchtvaart-entrepreneur Sir Richard Branson van de Virgin Group, zo’n tachtig betalende passagiers medisch gekeurd.

Het zonnestelsel in

Planetoïden passeren aarde en Mars
Zoals reeds eerder gemeld in deze nieuwsbrief, is de planetoïde 2007 WD5 op 30 januari de planeet Mars op ongeveer 30.000 km afstand gepasseerd. Een dag eerder vloog de planetoïde 2007 TU24 langs de aarde, op een veilige afstand van 584.000 km, dus ruim buiten de baan van onze maan. 2007 TU24 heeft een doorsnede van ongeveer 250 meter en is tot 2027 de laatste van deze grootte, voor zover bekend, die zo dicht bij de aarde zal komen.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
23.12.2007 07:12 Soyuz-U Baykonur Progress M-62 Logistiek ISS 2007-064A
25.12.2007 19:32 Proton-M Baykonur Kosmos-2435 Navigatie 2007-065A
Kosmos-2436 Navigatie 2007-065B
Kosmos-2437 Navigatie 2007-065C
15.01.2008 11:49 Zenit-3SL Odyssee Thuraya-3 Communicatie 2008-001A
21.01.2008 03:45 PSLV Sriharikota Polaris Militair 2008-002A
28.01.2008 00:18 Proton-M Baykonur Ekspress AM-33 Communicatie 2008-003A
05.02.2008 13:03 Soyuz-U Baykonur Progress M-63 Logistiek ISS 2008-004A
07.02.2008 19:45 Space shuttle KSC Atlantis STS-122 Bemand 2008-005A
Columbus Module voor ISS
Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 125

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Het zonnestelsel in

Messenger fotografeert nog onbekend deel van Mercurius
De in 2004 gelanceerde Amerikaanse sonde Messenger heeft op 14 januari de eerste van een drietal geplande scheervluchten langs de planeet Mercurius uitgevoerd. Mercurius is de planeet in het zonnestelsel die het dichtst bij de zon staat, en is pas door een ruimtesonde in de jaren zeventig onderzocht toen de Mariner-10 driemaal langs de planeet vloog. De Mariner-10 kon toen maar de halve planeet in kaart brengen, omdat tijdens elke passage steeds dezelfde zijde naar de zon gericht was.
Messenger heeft nu tijdens haar scheervlucht 1213 foto’s van de planeet genomen, waarbij ongeveer de helft van de onbekende zijde ook in beeld kon worden gebracht. Het voorheen onbekende terrein heeft een grote gelijkenis met het reeds bekende deel van Mercurius, en is voornamelijk grijs en zwaar bekraterd. Mercurius lijkt qua uiterlijk veel op onze maan, maar dan zonder de donkere basaltzeeën die onze maan zo karakteriseren. Tijdens de passage naderde Messenger de planeet tot op 200 km, en verloor zij snelheid ten opzichte van Mercurius. Na nog twee passages langs de planeet, waarbij de sonde nog meer snelheid zal verliezen, is de eigen motor in maart 2011 in staat om de Messenger als eerste sonde in een baan rond Mercurius te plaatsen.

Kans inslag planetoïde op Mars nihil
Astronomen hebben de kans dat planetoïde 2007 WD5 op 30 januari inslaat op Mars bijsteld van 1 op 75 naar 1 op 10.000. Door meerdere waarnemingen over een langere periode te verrichten, konden de wetenschappers de baan van de planetoïde met een grotere nauwkeurigheid voorspellen. 2007 WD5 zal de planeet waarschijnlijk op een afstand van 23.000 kilometer boven het oppervlak passeren.

Mensen in de ruimte

Ruimtestation ISS en Atlantis STS-122
Het ruimtestation ISS wordt momenteel bewoond door de Expeditie-16 bemanning, bestaande uit de Amerikanen Peggy Whitson en Daniel Tani, en de Rus Yuri Malenchenko. Het ruimteschip Soyuz TMA-11 is gekoppeld aan de Zarya module, terwijl het vrachtschip Progress M-62 aan de Pirs module is afgemeerd.
De lancering van de space shuttle Atlantis, die het Europese ruimtelaboratorium Columbus naar het ISS zal brengen, is inmiddels vastgesteld op niet eerder dan 7 februari. In het kader van het onderzoek naar de problemen met de brandstofsensoren, heeft men testen uitgevoerd op een verwijderde stekker. Deze testen hebben aangetoond dat deze stekker elektrisch slechter geleiden bij de lage temperaturen die optreden als de grote externe brandstoftank is gevuld met vloeibare waterstof van -253°C. NASA heeft er nu vertrouwen in dat hiermee het probleem van de defecte brandstofsensoren tot het verleden behoort.

Ruimtetoeristen moeten op zoek naar alternatief vervoer
Rusland verwacht dat het ruimtetoerisme zoals we dat de afgelopen jaren hebben gezien, vanaf 2009 niet meer mogelijk zal zijn. Tot op heden hebben vijf toeristen een ruimtevlucht gemaakt naar het ruimtestation ISS; allen als passagier in een Soyuz capsule. Vanaf 2009 zal de vaste bemanning van het ISS worden uitgebreid van drie naar zes personen. Deze zes ruimtevaarders zullen alleen nog per Soyuz naar en van het station worden gebracht, omdat de Amerikaanse shuttle tegen het einde van dit decennium wordt uitgefaseerd. De Soyuz heeft maar ruimte voor drie bemanningsleden, en er zullen vanaf 2009 vier Soyuz vluchten per jaar plaats moeten vinden zodat alle bemanningsleden na gemiddeld een half jaar in het ISS afgelost kunnen worden. Dit schema laat dus geen ruimte over voor extra passagiers zoals gastruimtevaarders of betalende ruimtetoeristen.

Kunstmanen en satellieten

Weer geslaagde lancering Zenit-3SL raket
Sea Launch heeft op 15 januari weer een geslaagde lancering van haar Zenit-3SL raket uitgevoerd waarbij een commerciële communicatiesatelliet in de ruimte werd gebracht. De voorgaande lancering in januari 2007 mislukte toen de raket explodeerde op het moment van opstijgen. Hierbij werd het drijvende lanceerplatform Odyssee zwaar beschadigd. Het ongeluk indertijd werd veroorzaakt door metaalresten welke tijdens de ontsteking van de eerste trap de turbopompen werden ingezogen.
Sea Launch voert haar lanceringen uit van een drijvend lanceerplatform dat naar de equator in de Grote Oceaan wordt gesleept, alwaar de raket maximaal voordeel haalt uit de omwentelingssnelheid van de aarde en dus efficiënter ladingen in een baan om de aarde kan plaatsen. Dit is met name interessant voor communicatiesatellieten die in de geostationaire baan op 35.900 kilometer hoogte gebracht moeten worden.

India lanceert Israëlische militaire satelliet
De Israëlische militaire radarverkenner Polaris is op 21 januari door een Indiase raket, de Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV), in een omloopbaan om de aarde gebracht. Hoewel de missie van de Polaris officieel is om nieuwe radartechnieken te demonstreren, wordt de 300 kg zware satelliet tevens gebruikt om met name Iran te observeren.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
23.12.2007 07:12 Soyuz-U Baykonur Progress M-62 Logistiek ISS 2007-064A
25.12.2007 19:32 Proton-M Baykonur Kosmos-2435 Navigatie 2007-065A
Kosmos-2436 Navigatie 2007-065B
Kosmos-2437 Navigatie 2007-065C
15.01.2008 11:49 Zenit-3SL Odyssee Thuraya-3 Communicatie 2008-001A
21.01.2008 03:45 PSLV Sriharikota Polaris Militair 2008-002A
Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 124

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Mensen in de ruimte

Ruimtestation ISS
Het ruimtestation ISS wordt momenteel bewoond door de Expeditie-16 bemanning, bestaande uit de Amerikanen Peggy Whitson en Daniel Tani, en de Rus Yuri Malenchenko. Het ruimteschip Soyuz TMA-11 is gekoppeld aan de Zarya module, terwijl het vrachtschip Progress M-61 aan de Pirs module is afgemeerd.
Op 18 december maakten Whitson en Tani een ruimtewandeling, met als belangrijkste doel het grote lager aan de stuurboordszijde van het station nogmaals te inspecteren. Dit lager wordt gebruikt om de zonnepanelen aan die kant van het station naar de zon te richten, maar doordat het mechanisch aanloopt kan het nu niet gebruikt worden.
Een dag later kreeg Daniel Tani te horen dat zijn 90-jarige moeder bij een verkeersongeluk om het leven was gekomen. Tani zal pas in januari met de shuttle Atlantis naar de aarde terugkeren, en zal dus niet aanwezig kunnen zijn bij de uitvaart. NASA spreekt van te voren af of astronauten tijdens hun ruimtevlucht over dergelijke familieomstandigheden geïnformeerd willen worden, of ervoor kiezen om dit pas na afloop van hun vlucht te horen. Om Tani te helpen het verlies te verwerken, is er extra psychologische hulp beschikbaar in het vluchtleidingscentrum.
Op 22 december werd de Progress M-61, nu volgeladen met afval en overbodige spullen, losgekoppeld van de Pirs module. Een dag later vertrok vanaf de lanceerbasis Baykonur in Kazachstan de Progress M-62, welke op 26 december aan de Pirs module koppelde.

Lancering Atlantis niet eerder dan 10 januari
NASA heeft bekend gemaakt dat de space shuttle Atlantis sowieso niet voor 10 januari gelanceerd zal worden, maar het zou ook nog enkele weken later kunnen worden. Het extra uitstel wordt veroorzaakt door de problemen met de brandstofsensoren in de externe tank. Op 18 december werd deze tank bij wijze van test volgetankt met vloeibare waterstof. Ook nu waren er weer problemen met enkele brandstofsensoren, en NASA denkt dat de oorzaak ligt in een elektrische stekker tussen de Atlantis en de tank. NASA zal nu proberen de elektrische verbindingen in deze stekker op het lanceerplatform te repareren. Atlantis zal het Europese ruimtelaboratorium Columbus naar het ISS brengen.

Kunstmanen en satellieten

Europees navigatiesysteem Galileo komt er toch
De Europese Unie heeft besloten dat het Europese navigatiesatellietennetwerk Galileo er toch moet komen. Ongeveer een jaar geleden trok het Europese bedrijfsleven zich terug uit het project omdat het commercieel nooit rendabel geëxploiteerd zal kunnen worden. Sommige EU-lidstaten suggereerden zelfs om het hele project te annuleren.
Vorige maan bereikten de lidstaten toch nog overeenstemming over de financiering. Uit het potje van landbouw wordt een meevaller gebruikt om 1,6 miljard euro bij te dragen in de ontwikkeling van Galileo. De overige 800 miljoen euro haalt de Europese ruimtevaartorganisatie ESA uit fondsen voor innovatie en onderzoek.
In 2013 moeten de 24 Galileo satellieten in hun baan om de aarde gebracht zijn. Galileo heeft een betere dekking en precisie dan het Amerikaanse GPS systeem. De EU wil met Galileo strategisch onafhankelijk worden van GPS, dat beheerd wordt door het Amerikaanse Ministerie van Defensie.

Het zonnestelsel in

Mogelijke inslag planetoïde op Mars
Astronomen hebben berekend dat er een kleine kans is van 1 op 75 dat de in november ontdekte planetoïde 2007 WD5 op 30 januari 2008 op Mars inslaat. 2007 WD5 heeft een diameter van ongeveer 50 meter, en zou een inslagkrater met een doorsnede van een kilometer kunnen vormen. Astronomen zullen de baan van 2007 WD5 de komende weken blijven observeren, waarna de inslagkans waarschijnlijk snel kleiner zal worden. Mocht de planetoïde echter toch op Mars inslaan, dan komt zij ergens in het gebied ten noorden van het Amerikaanse marswagentje Opportunity terecht. Zowel de Amerikaanse Mars Reconnaissance Orbiter als de Europese Mars Express zouden zo’n inslag vanuit hun omloopbaan om de planeet van dichtbij kunnen gadeslaan.

Deep Impact op weg naar komeet
NASA heeft de sonde Deep Impact, welke op 4 juli 2005 een projectiel op de komeet Tempel-1 liet inslaan, op weg gestuurd naar de komeet Hartley-2. Op 11 oktober 2010 zal Deep Impact, welke nu Epoxi is gedoopt, langs Hartley-2 vliegen.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
17.11.2007 22:39 Proton-M Baykonur Sirius-4 Communicatie 057A
09.12.2007 00:15 Proton-M Baykonur Kosmos-2434 Communicatie 058A
09.12.2007 02:31 Delta-2 Vandenberg Cosmo-2 Militair 059A
10.12.2007 22:05 Atlas-5 Canaveral USA-198 Militair 060A
14.12.2007 13:17 Soyuz-FG Baykonur Radarsat-2 Aardobservatie 061A
20.12.2007 20:04 Delta-2 Canaveral Navstar GPS-57 Navigatie 062A
21.12.2007 21:41 Ariane-5GS Kourou Rascom-QAF-1 Communicatie 063A
Horizons-2 Communicatie 063B
23.12.2007 07:12 Soyuz-U Baykonur Progress M-62 Logistiek ISS 064A
25.12.2007 19:32 Proton-M Baykonur Kosmos-2435 Navigatie 065A
Kosmos-2436 Navigatie 065B
Kosmos-2437 Navigatie 065C
Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 123

Geplaatst op

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van actuele gebeurtenissen in de ruimtevaart. De genoemde tijden zijn in UT (Universal Time).

Mensen in de ruimte

Ruimtewandeling voor bemanning ISS
Het ruimtestation ISS wordt momenteel bewoond door de Expeditie-16 bemanning, bestaande uit de Amerikanen Peggy Whitson en Daniel Tani, en de Rus Yuri Malenchenko. Het ruimteschip Soyuz TMA-11 is gekoppeld aan de Zarya module, terwijl het vrachtschip Progress M-61 aan de Pirs module is afgemeerd.
Op zaterdag 24 november voerden Whitson en Tani de derde van een serie geplande ruimtewandelingen uit. Tijdens het zeven uur durende uitstapje verbonden ze het koelsysteem van de nieuwe koppelmodule Harmony met de rest van het ruimtestation. Ook voerden ze een inspectie uit aan het grote lager aan de stuurboordzijde van het station. Dit lager stelt de grote zonnepanelen aan die kant in staat om de zon te blijven volgen terwijl het station haar baantjes rond de aarde trekt. Al tijdens de vorige shuttlevlucht was gebleken dat dit lager beschadigd was, en het doel van de inspectie was dan ook om meer informatie te verzamelen zodat ingenieurs op de grond een reparatieplan kunnen opstellen.

Lancering Europees ruimtelaboratorium Columbus uitgesteld naar januari
De lancering van de space shuttle Atlantis met het Europese ruimtelaboratorium Columbus voor missie STS-122, werd op 6 en 9 december afgelast toen tijdens het tanken bleek dat enkele sensoren in de externe brandstoftank niet naar behoren functioneerden. Deze sensoren moeten waarschuwen als de waterstof in de tank op is, om te voorkomen dat de drie hoofdmotoren met een te zuurstofrijk brandstofmengsel gevoed zouden worden. Daardoor zou de verbrandingstemperatuur onmiddelijk omhoog springen, met catastrofale gevolgen voor de motorkamer.
Omdat de baan van het ISS de komende weken na een lancering vanaf Florida niet bereikt kan worden, kan pas op 2 januari op zijn vroegst weer een lanceerpoging worden ondernomen.

Kunstmanen en satellieten

Italië lanceert militaire satelliet
Een Amerikaanse Delta-2 raket heeft op 9 december een Italiaanse militaire radarsatelliet gelanceerd. Cosmo-2 is het tweede exemplaar in wat een netwerk van uiteindelijk vier operationele satellieten moet worden, en heeft een radar aan boord met een grondoplossend vermogen van minder dan een meter. Het systeem wordt naast militaire toepassingen ook voor civiele aardobservatie gebruikt van met name het Middellandse Zee-gebied.

Het zonnestelsel in

NASA selecteert nieuwe onbemande maanmissie
De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie heeft een nieuwe onbemande missie naar de maan geselecteerd, genaamd GRAIL. In 2011 zullen twee sondes in een baan om de maan worden gebracht. Door de precieze afstand tussen de twee sondes te meten, kunnen subtiele variaties in het zwaartekrachtsveld gemeten worden. Hiermee verkrijgen wetenschappers meer inzicht in hoe de massa onder het oppervlak tot aan de kern van de maan is verdeeld. Het concept is afgeleid van de in 2002 GRACE satellieten welke hetzelfde in een aardbaan hebben gedaan. Net als GRACE is de maanmissie GRAIL ook een gezamelijke Amerikaans-Duitse onderneming.

Recente lanceringen

In de tabel hieronder een overzicht van alle recente lanceringen.

Datum GMT Draagraket Lanceerplaats Satelliet Opmerkingen #
17.11.2007 22:39 Proton-M Baykonur Sirius-4 Communicatie 057A
09.12.2007 00:15 Proton-M Baykonur Kosmos-2434 Communicatie 058A
09.12.2007 02:31 Delta-2 Vandenberg Cosmo-2 Militair 059A
10.12.2007 22:05 Atlas-5 Canaveral USA-198 Militair 060A