Bericht uit de Ruimte

Bericht uit de ruimte – Nummer 47

Bericht uit de ruimte is een periodieke nieuwsbrief met een overzicht van het actuele ruimtevaartnieuws, en verschijnt ongeveer om de twee weken. De in de nieuwsbrief genoemde tijden zijn gegeven in GMT (Greenwich Mean Time).

Het zonnestelsel in

Op het moment van schrijven hebben de vluchtleiders nog steeds geen signaal opgevangen van de Beagle-2 die op 25 december op de planeet Mars geland is. Uit baananalyse is gebleken dat de Beagle in ieder geval op de planeet terecht moet zijn gekomen. Vluchtleiders hebben bepaald dat toen de lander op 19 december door de Mars Express werd losgelaten dit zo nauwkeurig gebeurde dat de zogenaamde landingsellips (het gebied op de planeet waarin de lander terecht zou moeten komen) met 31 bij 5 kilometer ongeveer zes maal kleiner was als verwacht. In dit opzicht stond niets een geslaagde landing in de weg. Beagle-2 moet neergekomen zijn in Isidis Planitia, net iets ten noorden van de Martiaanse evenaar.
Volgens berekeningen is de Beagle-2 op 25 december om 02:48 uur in de bovenste lagen van de Martiaanse dampkring terecht gekomen. Door de snelheid van meer dan 20.000 kilometer per uur moet het hitteschild roodgloeiend zijn geworden, terwijl de sonde in hoog tempo snelheid verloor. Daarna moest een loodsparachute de sonde verder vertragen, totdat de hoofdparachute veilig kon worden ontplooid. Terwijl de Beagle zonder het valscherm naar het oppervlak afdaalde, zou het hitteschild moeten worden afgeworpen en de drie airbags worden opgeblazen. Op het moment dat de airbags de grond raakten, werd de parachute losgekoppeld, en heeft de Beagle in de airbags enkele sprongen over het oppervlak gemaakt alvorens het tot stilstand kwam. Dit moment zou naar verwachting ongeveer zes minuten na de intrede in de atmosfeer zijn. Vervolgens zouden de airbags van het landertje losgekoppeld moeten zijn, waarna ze wegrolden en leegliepen. De Beagle-2 zou nu op het oppervlak liggen en zich als een horloge moeten openklappen, waarna de antenne en de zonnepanelen zich zouden ontplooien.
Voor alle duidelijkheid, dit was het geplande landingscenario, maar doordat er na de landing geen signalen van de Beagle werden opgevangen is het onduidelijk of de landing al dan niet geslaagd is. Om 05:30 uur passeerde de Amerikaanse sonde Mars Odyssee over de landingsplaats van de Beagle. Dit was de eerste gelegenheid om een signaal van de lander op te vangen, maar niets werd gehoord. In de late avond van 25 december werd de krachtige radiotelescoop van Jodrell Bank gebruikt om te zoeken naar het zwakke signaal van de Beagle. Ook de dagen daarop werden afwisselend de Mars Odyssee en de Jodrell Bank radiotelescoop gebruikt, maar niets werd vernomen van de Beagle.
Het lag altijd al in de bedoeling dat alle communicatie met de Beagle via de Mars Express zou verlopen, maar deze zal pas vanaf 4 januari over de landingsplaats vliegen. De vluchtleiders hopen dat ze dan meer geluk hebben. In tegenstelling tot de Mars Odyssee is de zender/ontvanger van de Mars Express speciaal aangepast om te communiceren met de Beagle. Verder zou het kunnen zijn dat door lage temperaturen de frequentie van het signaal van de Beagle iets verschoven is en buiten de frequentieband valt waarop de Odyssee luistert.

De Mars Express is op 25 december succesvol in een sterk elliptische baan om Mars gebracht. Een minuut voordat de Beagle aan haar intrede in de atmosfeer begon, werd de motor van de Mars Express gedurende een half uur ontstoken, waarna de sonde in een baan tussen 400 en 188.000 kilometer rond de planeet kwam. Vanaf 30 december zullen diverse manoeuvres worden uitgevoerd om de baan geleidelijk aan te passen tot de geplande operationele baan.

Mensen in de ruimte

Het International Space Station wordt bewoond door de Amerikaan Michael Foale en de Rus Aleksandr Kaleri, die samen Expeditie-8 vormen. Het ruimteschip Soyuz TMA-3 is gekoppeld aan de Pirs module, en de vrachtcapsule Progress M-48 zit vast aan de achterste koppelpoort van de Zvezda woonmodule.

Naast het uitvoeren van de diverse experimenten, voerde Foale en Kaleri ook het noodzakelijke onderhoud uit en brachten ze afval en niet langer te gebruiken apparatuur over in de Progress M-48. Dit laatste ter voorbereiding van de ontkoppeling van het vrachtschip eind januari. Op eerste kerstdag had het tweetal een welverdiende vrije dag. Op 26 december bevond het ISS zich in een baan tussen 366,4 en 375,4 kilometer. De omlooptijd bedroeg 91,9 minuten. Het ruimtestation heeft momenteel een massa van 187.016 kilogram.

Kunstmanen en satellieten

Op 21 december werd door een Delta-2 raket vanaf de basis Cape Canaveral een navigatiesatelliet voor het Amerikaanse GPS-netwerk in de ruimte gebracht. De twee ton zware Navstar 2R-10 gebruikte vervolgens haar eigen motor om de operationele baan tussen 20.100 en 20.300 kilometer te bereiken. De hoek van de baan met de evenaar bedroeg 55,0 graden. Door Lockheed Martin gebouwde kunstmaan is eigendom van de Amerikaanse luchtmacht. Er zijn met deze lancering bestaat het netwerk uit 28 operationele satellieten.

De Israëlische communicatiesatelliet AMOS-2 werd op 27 december door een Soyuz-FG raket in een geostationaire overgangsbaan geplaatst. De lancering vond plaats vanaf de basis Baykonur in Kazachstan, en werd uitgevoerd door Starsem, die de Soyuz commercieel exploiteert. Later zal de kunstmaan haar eigen motor gebruiken om een geostationaire positie op 4 graden Westerlengte te bereiken. Dit was de eerste commerciële vlucht van een Soyuz raket waarbij een lading in een geostationaire overgangsbaan werd gebracht.

Recente lanceringen

Datum Tijd Satelliet Draagraket Lanceerplaats Opmerkingen IntNat. Nr.
5 Dec 06:00 Gruzomaket Strela Baykonur Test 2003-055A
10 Dec 17:42 Kosmos-2402
Kosmos-2403
Kosmos-2404
Proton-K Baykonur Navigatie
Navigatie
Navigatie
2003-056A
2003-056B
2003-056C
18 Dec 02:30 UHF F/O F11 Atlas-3B Canaveral Militair 2003-057A
21 Dec 08:05 Navstar 2R-10 Delta-2 Canaveral Militair 2003-058A
27 Dec 21:30 AMOS-2 Soyuz-FG Baykonur Communicatie 2003-059A